Financiële begroting

De personeelslasten stijgen als gevolg van cao-verhogingen en een stijging van de werkgeverslasten. De uitkomsten van de nieuwe CAO 2025 met een looptijd van twee jaar zijn in uitgewerkt en meegenomen en loopt tot en met 2026. Op basis van de huidige inschatting wordt voor 2027 met 3,3% gerekend. Dit is conform de uitgangspunten vanuit de Perspectiefnota 2027-2031.

Inflatie (prijsstijging)
De Europe Centrale Bank (ECB) streeft naar een stabiel niveau van inflatie. Voor 2027 houden we rekening met 2,4% en voor 2028 met 2,35%. De jaren daarna verwacht de ECB een niveau van 2,1%. Dat is dan ook het percentage waar we vooralsnog vanaf 2029 mee rekenen. 

Rente
De gehanteerde rentepercentages voor de komende jaren zijn gebaseerd op de meest recente inzichten van onze treasury adviseur. 

Om de strategische (verander)doelen vanuit het gebied van waterveiligheid, watersysteembeheer en de waterketen te realiseren én om de instandhoudingsopgave van onze assets te kunnen voldoen tegen aanvaardbare maatschappelijke kosten, is het managen van onze assets essentieel. Daarbij moet niet alleen naar het nu gekeken worden, maar ook naar straks en later. 

Het proces Programmeren binnen assetmanagement speelt hierin een cruciale rol en moet leiden tot een integrale Wetterskip-programmering met uitzondering van het dagelijkse beheer en onderhoud. In het nieuwe organisatiemodel is het belang hiervan onderkend; er is behoefte aan een duidelijk afwegingskader voor het programmeerproces en een transparant besluitvormingsproces voor de periodiek vast te stellen programmering en prioritering. Aanbevelingen vanuit de rekenkamer voor dit proces zullen hierin ook worden meegenomen. Het programmeerproces wordt zodanig ingericht, dat het mogelijk is om in te spelen op actuele ontwikkelingen en dat zogenaamde “zij-invliegers” en meekoppelkansen onderdeel zijn van het programmeerproces.

Om tot deze integrale programmering te komen, zaI het programmeerproces worden gevoed vanuit een drietal stromen:  

1. instandhoudingsopgave van onze assets; 
2. verander- en ontwikkelopgaven;  
3. opgaven vanuit de omgeving en meekoppelkansen.

Mandaat
Volgens artikel 7 van de Financiële verordening dient het algemeen bestuur over elk investeringskrediet te besluiten. In onderstaand overzicht zijn de kredieten voor 2027 weergegeven. Hierbij is aangegeven wat het bruto krediet is voor de HWBP projecten en wat voor de overige verstrekkingen het netto bedrag is wat Wetterskip Fryslân moet investeren. 
Indien het een Verzamelbesluit AB is "Nee" en Verzamelbesluit DB is "Nee" is, dan zullen afzonderlijke voorstellen aan het algemeen bestuur worden voorgelegd, waarbij het algemeen bestuur besluit het krediet vrij te geven
Indien het een Verzamelbesluit AB is "Ja" en Verzamelbesluit DB is "Nee" is, dan mandateert het algemeen bestuur het krediet aan het dagelijks bestuur.
Indien het een Verzamelbesluit AB is "Ja" en Verzamelbesluit DB is "Ja" is, dan wordt het krediet direct aan de organisatie vrij gegeven.

Op basis van de totale investeringsbegroting stelt het algemeen bestuur via een verzamelbesluit vast van welke investeringen het algemeen bestuur op een later tijdstip een apart voorstel voor autorisatie van het investeringskrediet wil ontvangen en welke investeringen direct bij de begrotingsbehandeling worden geautoriseerd. Dit voorkomt dat het algemeen bestuur wordt overspoeld met kredietaanvragen. Daarom worden de besluiten voor een aantal kredieten gebundeld, zoals voor HWBP-projecten, verbeterwerken en de meer routinematige vervangingsinvesteringen zoals regionale keringen, vervanging en renovatie kunstwerken actieve waterbeheersing, inrichting watersystemen, afvalwaterzuivering en -transport en groot onderhoud zuiveringstechnische werken. Een verzamelkrediet is één krediet waaruit meerdere individuele projecten gefinancierd worden. 
Door deze verzamelkredieten te mandateren aan het dagelijks bestuur kan er adequaat gehandeld worden ten behoeve van het efficiënt in uitvoering brengen van deze projecten. Dit zogenaamde verzamelbesluit heeft betrekking op investeringen die:

1. rechtstreeks voortkomen uit het bestaande beleid;
2. dienen ter vervanging van bestaande investeringen dan wel een routinematig karakter hebben;
3. betrekking hebben op maatregelen die zijn vastgelegd in door het algemeen bestuur vastgestelde watergebiedsplannen.

Over het vrijgeven van krediet uit de verzamelkredieten wordt per project afzonderlijk door het dagelijks bestuur besloten. Het algemeen bestuur wordt via de reguliere planning en control producten (begroting, voortgangsrapportages en jaarrapportage) geïnformeerd over de beschikbaarstelling van de investeringskredieten en de voortgang van de projecten. 

In de begroting 2027 zijn de voor nu bekende bedragen van de voorgenomen investeringen opgenomen voor een totaalbedrag van € 111,5 miljoen (zie tabel hierna). Hiervan wordt € 45,7 miljoen gemandateerd aan het dagelijks bestuur en € 12,1 miljoen wordt direct vrijgegeven.

De resterende kredieten van € 53,7 miljoen zullen via afzonderlijke voorstellen aan het algemeen bestuur worden voorgelegd, voordat deze worden vrijgegeven. Na het verstrekken van de investeringskredieten begint de plan- en ontwerpfase. De doorlooptijd van de investeringsprojecten gaan over meerdere jaren. De feitelijke uitgaven van deze verstrekkingen vinden dan ook de komende jaren plaats. De verwachte uitgaven voor 2027, op basis van de eerdere verstrekkingen, bedraagt bruto € 97,5 miljoen en na aftrek van subsidies € 60,0 miljoen netto. In de benodigde cashflow wordt hier rekening mee gehouden (zie daarvoor de financieringsbehoefte in de paragraaf 'uiteenzetting van de financiële positie').

Een verzamelkrediet betreft een totaalkrediet waarop meerdere projecten met dezelfde (meerjarige) doelstelling worden geboekt. De afzonderlijke projecten worden in het dagelijks bestuur beoordeeld en indien akkoord wordt het krediet vrijgegeven. Daarbij wordt bij elk project de “uitnutting” van de kredietruimte gerapporteerd in de bestuursvoorstellen. 

WATERVEILIGHEID (€ 48,6 miljoen netto)

HWBP investeringen en bijdrage aan landelijk programma (totaal netto € 45.800.000) 
De gezamenlijke waterschappen dragen circa € 200 miljoen bij aan de financiering van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (de solidariteitsbijdrage). Het vereveningsdeel van de waterschappen wordt gebaseerd op de in de ‘Spoedwet’ genoemde criteria (aantal inwoners en de WOZ-waarde in het beheergebied van de waterschappen). Voor Wetterskip Fryslân betekent dat in 2027 een bijdrage van € 5,9 miljoen. Daarnaast gaan de investeringen in de primaire keringen door. De geraamde bruto investeringen bedragen € 399,0 miljoen en netto € 39,9 miljoen.

Boezem/zeegemaal (voorbereidingskrediet) (€ 1.900.000)
Het investeringskrediet was eerder voor 2026 opgenomen maar is doorgeschoven naar 2027. Het bedrag van € 1,9 miljoen dient als voorbereidingskrediet voor de aanleg van een (nieuw) zeegemaal in combinatie met de nadere uitwerking van het boezemplan.

Veiligheidsplan II (totaal € 902.500) 
Dit krediet uit het Veiligheidsplan II wordt benut ten behoeve van het vergroten van de boezem. 

WATERSYSTEEM (€ 29,8 miljoen netto)

Gebiedsprocessen en gebiedsgericht werken (€ 5.700.000)
In het kader van de te verwachten eigen bijdragen aan gebiedsprocessen die voortkomen uit de opgaven binnen het FPLG, is investeringsruimte gereserveerd voor projecten.

Klimaatadaptatie € 6.175.000)
Voor het realiseren van de bestuurlijke vastgestelde klimaatmaatregelen voor klimaatadaptatie is investeringsruimte gereserveerd. Deze worden in combinatie met andere investeringen uitgevoerd.

Infrastructuur geautomatiseerde assets watersysteem (€ 285.000) 
Een van de pijlers van de routekaart automatisering is dat de procesautomatisering van zowel waterketen als watersysteem moet voldoen aan actuele eisen. In dit kader wordt onder meer uitvoering voorzien door de vakgroep Procesautomatisering. De besluitvorming hierover vindt plaats binnen de reguliere programmering van de automatiseringsprojecten.

Inrichtingsmaatregelen watersystemen landelijk gebied (€ 1.662.500) 
In de watergebiedsplannen zijn de opgaven voor het tegengaan van wateroverlast, verdrogingsbestrijding, Kaderrichtlijn Water en knelpunten voor het beheer en onderhoud. Natura2000 en de Programmatische Aanpak Stikstof maatregelen zijn hierin geïntegreerd. De uitvoeringsmaatregelen worden zoveel mogelijk gecombineerd met reguliere vervangingsinvesteringen. Daarnaast zullen er pilots gestart worden in de veenweide gebieden, waarbij gestreefd wordt naar een peilbeheer dat de maaivelddaling vertraagt. Daarvoor is afstemming en  samenwerking met de landbouw van het grootste belang. Het zal in landbouwgebieden dan ook gepaard gaan met praktijkproeven zoals die naar de werking van onderwaterdrains. 
In het kader van duurzaam beheer van de grondwatervoorraden zal in vrij afstromende gebieden en op de Waddeneilanden maatregelen getroffen gaan worden om de zoetwatervoorraad op peil te houden. Dit zal samen met de provincie en Vitens worden onderzocht en uitgevoerd. 

KRW Inrichtingsmaatregelen (€ 3.490.000) 
Naast de uitvoering van het investeringsprogramma verbeterwerken regionale waterkering, waar inrichtingsmaatregelen met betrekking tot de aanleg van natuurvriendelijke KRW-oevers worden gerealiseerd, worden er ook zelfstandige KRW projecten gerealiseerd in de deelsystemen. 

Kunstwerken actieve waterbeheersing (€ 11.300.000) 
Op basis van een inventarisatie van de onderhoudsstaat van poldergemalen, stuwen en inlaten is een concept meerjarig investeringsprogramma opgesteld. De uitvoering van dit programma moet een bedrijfszekere werking van de objecten garanderen.

Diverse poldergemalen hebben het einde van de levensduur bereikt, andere poldergemalen kunnen met een aanpassing weer een aanzienlijke tijd vooruit. Hierin zijn ook begrepen de maatregelen die voortvloeien uit het veiligheidsplan, de uitbreiding van de gemaalcapaciteit, overname van particuliere bemalingen en maatregelen ten behoeve van vispassages/ vispasseerbaarheid.

Uitvoeringsplan Veenweide (€ 1.235.000) 
Naast de uitvoering van inrichtingsmaatregelen landelijk gebied, waar inrichtingsmaatregelen afkomstig uit de watergebiedsplannen worden gerealiseerd, worden er in het kader van het programma Veenweide zelfstandige projecten ten bedrage van € 1.235.000 gerealiseerd in de deelsystemen. 

WATERKETEN (€ 25,0 miljoen netto)

Verkenning Spoordok (p.m)
Wij zijn positief over het initiatief spoordok vanwege het terugwinnen van water (geen druppel de wijk uit) en de ambitie om te zien of het slib wee teruggebracht kan worden op het land (circulariteit). Op het initiatief van gemeente Leeuwarden willen we positief reageren om op basis van gelijkwaardigheid mee te doen om dit project verder te ontwikkelen. Ook andere partijen zullen als het aan ons ligt betrokken worden bij dit innovatieve traject zoals Vitens. Naar verwachting zal binnenkort een ontwikkelkrediet voorstel worden voorgelegd aan het algemeen bestuur. Bij de ontwikkeling zal er ook gekeken moeten worden waar de verschillende subsidies zijn te verkrijgen voor de uitvoering van deze innovatieve ambitie.

Infrastructuur geautomatiseerde assets waterketen (€ 5.130.000) 
Een van de pijlers van de routekaart automatisering bestaat uit de opdracht dat de procesautomatisering van zowel waterketen als watersysteem moet voldoen aan actuele eisen.

KRW maatregelen ten behoeve van waterketen (€ 475.000) 
Naast de uitvoering van het investeringsprogramma verbeterwerken regionale waterkering, waar inrichtingsmaatregelen met betrekking tot de aanleg van natuurvriendelijke KRW-oevers worden gerealiseerd, en de zelfstandige KRW projecten gerealiseerd in de deelsystemen is een bedrag beschikbaar voor KRW maatregelen ten behoeve van de waterketen van € 475.000.

RWZI’s en transportstelsel (totaal € 16.500.000) 
Naast de 27 rwzi’s beheert Wetterskip Fryslân 274 rioolgemalen en ca. 800 kilometer persleidingen. Op basis van de verwachte technische levensduur van deze assets is een herinvesteringsprogrammering opgesteld voor de komende jaren. Met het verzamelkrediet kan de noodzakelijke renovatie dan wel vervanging uit deze programmering worden gerealiseerd. 

RWZI verbeteringen inclusief Kwaliteit, Arbo en Milieu (KAM) maatregelen (€ 2.875.000) 
Jaarlijks investeren we in levensduur verlengd onderhoud aan de assets. Dit draagt ertoe bij dat grote herinvestering in nieuwe installaties kan worden uitgesteld. Met de uit te voeren werkzaamheden worden tegelijkertijd ook wettelijk verplichte milieueisen en veiligheidsmaatregelen (arbo) meegenomen.

BESTUUR EN ORGANISATIE (€ 8,1 miljoen netto)

Emissieloos, energieneutraal en duurzaam(€ 4.750.000) 
Wetterskip Fryslân heeft klimaatbeleid vastgesteld en de middelen beschikbaar gesteld om dit uit te voeren.  Zo willen we klimaatneutraal zijn en circulair werken in 2030. De uitvoering van de vastgestelde energievisie met betrekking tot de bijbehorende investeringsopgave worden hieruit betaald, maar ook eventuele meerkosten aan  investeringen die de transitieperiode met zich meebrengt kunnen uit dit verzamelkrediet gefinancierd worden.

Laboratorium (totaal € 270.000)
Het laboratorium heeft jaarlijks budget nodig voor het plegen van vervangingsinvesteringen. Het laboratorium dient jaarlijks de technisch en economisch verouderde apparatuur te vervangen om haar onderzoeken en analyse op een verantwoorde manier te kunnen uitvoeren. In het  algemeen zijn de technologische ontwikkelingen binnen de laboratoriumwereld zodanig, dat nieuw analysesystemen een verbetering van de efficiency betekenen. Daarnaast wordt bepaalde apparatuur wettelijk verplicht gesteld en moet extra apparatuur worden aangeschaft ten behoeve van onderzoek dat voortvloeit uit het emissieplan. 

Vervanging Hard- en Software en ICT omgevingswet (totaal € 665.000) 
Voor 2027 wordt voor Hard- en softwarevervanging een krediet van € 410.000 aangevraagd. In 2027 is een aantal ICT hardware componenten aan vervanging/uitbreiding toe. Het gaat hierbij onder andere om computer- en serverapparatuur voor dataverkeer en netwerkverbindingen. Ook op het gebied van software worden er diverse vervangingsprojecten en updates uitgevoerd.

Hierbij wordt erop gelet dat zij een bijdrage leveren aan het efficiënt werken in de organisatie. De vervangingen in cloudapplicaties worden niet geactiveerd. Voor vervanging van audiovisuele middelen en laptops zijn investeringen van € 255.000 benodigd.

Vervanging materieel en voertuigen (totaal € 2.370.000) 
Voor 2027 staan vervangingen van vrachtauto's en kranen op de planning voor € 1.930.000. Daarnaast is voor meubilair, keukeninventaris en aanpassingen in het hoofdgebouw € 440.000 voorzien.

In het Waterschapsbesluit art. 4.7 is de verplichting vastgesteld dat de waterschappen een geprognosticeerde begin- en eindbalans van de begrotingsjaren opnemen in de paragraaf Uiteenzetting van de financiële positie. Het meerjarig opnemen van de geprognosticeerde balans geeft het algemeen bestuur meer inzicht in de ontwikkeling van de investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen en de financieringsbehoefte. Voor meer inhoudelijke duiding verwijzen wij graag naar de paragraaf Uiteenzetting van de financiële positie.