Opgave Waterveiligheid

Portefeuillehouder(s): Frank Jorna
Organisatie: Opgave Waterveiligheid

Waar zijn we van

Terug naar navigatie - Waar zijn we van

Zorgen dat dijken, duinen en sluizen langs de Noordzee, de Waddenzee en het IJsselmeer ons nu én in de toekomst beschermen tegen overstromingen. Dat is door de recente klimaatscenario's meer dan relevant. Daarnaast beschermen we ook gebieden, steden en polders beter tegen wateroverlast door keringen in onze boezem op orde te brengen en te houden. Ook hier zijn klimaateffecten als perioden van droogte en extreme neerslag relevant.

We beheren, inspecteren en onderhouden onze keringen in een jaarlijks terugkerende cyclus. Dat is onderdeel van de wettelijke zorgplicht. Daar waar onze dijken en keringen structureel niet voldoen aan de veiligheidseisen, versterken we deze.

Onze zeedijken – onze primaire keringen – maken onderdeel uit van het landelijke systeem en hebben een horizon van 2050.  De oevers, kaden en regionale keringen in onze boezem moeten - als onderdeel van provinciale afspraken - voor 2027 op orde zijn. 

We kijken hierbij altijd integraal naar onze dijken en keringen. Dat betreft landschap, flora en fauna, de economische belangen van onder meer landbouw en de leefbaarheid. Onze dijken en duinen hebben ook een publieke gebruiksfunctie. Dat betekent dat we naast het bewaken van de technische waterkerende functie, soms ook moeten meedenken met maatschappelijke initiatieven. 

Terug naar navigatie - Trends en ontwikkelingen

In het nieuwe regeerakkoord is opgenomen dat het HWBP een herijking vraagt.  Om Nederland te beschermen tegen overstromingen is flink meer geld nodig.  De strategie van de Unie van Waterschappen is om het eigen aandeel in het HWBP zeker te stellen, om zo het Rijk te bewegen ook haar aandeel van 50% te blijven leveren.

De ambtelijke organisatie heeft samen met het AB een agenda voor de dijkversterkingen opgesteld. Zo wordt het het bestuur goed betrokken bij het ontwerpproces (AB van 8 juli). Daar zijn de vruchten de afgelopen periode al van geplukt door bijvoorbeeld de soepele besluitvorming ten aanzien van het realisatiekrediet voor Koehool - Zwarte Haan. De intensievere samenwerking (mee weten en soms meebeslissen) helpt om het ingewikkelde proces en de belangrijke projectresultaten goed te doen.

En tot slot wordt ons risicoprofiel voor de waterveiligheid kleiner. Door de genomen maatregelen raken we beter in control.  Doordat we blijvend willen verbeteren voeren we een review uit naar de kwaliteit van onze manier van werken. Dit hebben we ook afgesproken bij de Herziening van de Projectbegroting voor de dijkversterking van Koehool - Lauwersmeer (AB 8 juli 2024). 

Wat willen we bereiken?

Terug naar navigatie - Wat willen we bereiken?

Beheer en onderhoud: Zorgplicht op orde

Terug naar navigatie - Beheer en onderhoud: Zorgplicht op orde

We hebben de wettelijke plicht om goed voor onze keringen te zorgen. Dat moeten we systematisch en navolgbaar doen. Dat willen we zelf, en worden hierop getoetst door de Inspectie Leefomgeving en Transport van het Rijk voor de primaire keringen en door de provincies Fryslân en Groningen voor de regionale keringen. 
Het stormseizoen is de periode waarin hoogwater kan voorkomen en is vastgesteld tussen 1 oktober en 1 april. Het is van belang dat we klaar zijn voor hoog water. 

Overdracht van eigendom en areaal 
Binnen Nederland wordt gezocht naar een optimale verdeling van watertaken. Zo is in het bestuursakkoord Water uit 2011 afgesproken dat primaire keringen in beheer komen bij die partij die het achterliggende gebied beschermd. Voor ons waterschap gaat het om de overdracht van de kering (dijk en duin) op Vlieland, de zandige kering Terschelling en de duinwaterkering Ameland van Rijkswaterstaat aan ons. 

In Fryslân zijn afspraken gemaakt over het beheer van oevers in vaarwegen (nautisch perspectief). Vanuit het lopende proces toedeling oevers vaarwegen dat eind 2023 wordt afgerond, worden wij expliciet beheerder van een areaal oeverconstructies langs vaarwegen en kanalen met een vaarwegfunctie. 

Wat gaan we daar voor doen?

Beoordeling waterveiligheid van onze dijken en keringen uitgevoerd

Terug naar navigatie - Beoordeling waterveiligheid van onze dijken en keringen uitgevoerd

De aanpak en planning voor de actualisatie van de beoordeling van de Friese dijktrajecten (primaire waterkeringen) stellen we in 2024 op, op basis van de resultaten van de beoordeling en het nieuwe instrumentarium. Voor de aanpak is duidelijkheid nodig over de spelregels (beoordelingsinstrumentarium) die door het Rijk moeten worden afgegeven.

We richten ons de eerste jaren op de primaire waterkeringen die in de afgelopen ronde een voorlopig oordeel hebben gekregen. Inmiddels zijn we begonnen met de beoordeling van de IJsselmeerkering tussen Stavoren en Kornwerderzand.

Wat gaan we daar voor doen?

Versterken primaire keringen via het Hoogwaterbeschermingsprogramma

Terug naar navigatie - Versterken primaire keringen via het Hoogwaterbeschermingsprogramma

In 2050 moeten alle primaire waterkeringen in heel Nederland voldoen aan de nieuwe veiligheidsnormen. Om dit te bereiken werken alle waterschappen en Rijkswaterstaat samen in het landelijke ‘Hoogwaterbeschermingsprogramma’ (HWBP). In heel Nederland gaat het om 1.500 kilometer aan dijken en 500 sluizen en gemalen. Voor ons waterschap gaat het om 181,3 kilometer dijk.  

Programma dijkversterking Wetterskip Fryslân  
In lijn met onze eigen ambities en die van het HWBP organiseren wij onze dijkversterkingen programmatisch, integraal en gebiedsgericht. In nauwe samenwerking met onze gebiedspartners en zoveel mogelijk optredend als één overheid, werken we aan het verenigen van meerdere opgaven zoals de PAGW en het FPLG. En we werken mee aan innovaties die ons helpen zaken slimmer en doelmatiger uit te kunnen voeren. We werken gedegen en gedragen ontwerpen uit, waarbij opgaven en initiatieven in het gebied waar mogelijk worden meegenomen. 

We maken ons hierbij hard voor: 

  • een beheerste en zakelijke aanpak om zo risico’s te verkleinen  
  • het versterken van de samenwerking met onze partners en het samen optrekken om meerdere maatschappelijke opgaven te realiseren 
  • het aanboren van aanvullende, externe financieringsbronnen 
  • relevante innovaties , creatieve en ook duurzame en circulaire oplossingen 

Innoveren 
Voor de lange termijn (honderd jaar vooruit) is het belangrijk dat we ons voorbereiden op het verder stijgen van de zeespiegel. De ruimtelijke impact hiervan op onze kust en onze ruimtelijke landschap moeten we onderzoeken. In technische zin zijn er ook innovaties die we mogelijk kunnen gebruiken om slimmer en doelmatiger te werken. 

Wat gaan we daar voor doen?

Herstelprogramma regionale keringen

Terug naar navigatie - Herstelprogramma regionale keringen

Met het herstelprogramma regionale waterkeringen zorgen we dat deze voldoen aan de door de provincie gestelde norm. We hebben met de provincies Groningen en Fryslân afgesproken om tot 2027 in totaal 1.300 kilometer aan regionale keringen te verbeteren. Het huidige herstelprogramma is gebaseerd beoordelingsrondes van hoogte en stabiliteit (2014 & 2016). Op verschillende locaties zijn verbeteringen nodig. In totaal gaat het nog om circa 128 kilometer per 1 januari 2024. Bij de uitvoering van deze projecten bieden we waar mogelijk ruimte voor andere maatschappelijke voorzieningen (zoals natuur en recreatie). 

Wat gaan we daar voor doen?

Wat mag het kosten?

Terug naar navigatie - Wat mag het kosten?

In onderstaande tabel zijn de netto lasten voor de opgave Waterveiligheid opgenomen. Deze netto lasten zijn per beleidsproduct, zoals deze in de landelijke standaard indeling voor waterschappen is voorgeschreven. 

Exploitatie
bedragen x € 1.000
Opgave Oorspronkelijke begroting 2024 Actuele begroting Mutaties VR2 2024 Nieuwe actuele begroting 2024
Netto lasten
Aanleg en onderhoud waterkeringen -28.363 -28.363 -28.363
Beheersinstrumenten waterkeringen -2.649 -2.649 -2.649
Dijkbewaking en calamiteitenbestrijding -87 -87 -87
Eigen plannen -316 -316 -316
Totaal netto lasten -31.415 -31.415 -0 -31.415
Mutaties reserves
Dotaties -0
Onttrekkingen -0
Totaal mutaties reserves -0 -0 -0 -0
Totaal opgave -31.415 -31.415 -0 -31.415

Investeringen

Terug naar navigatie - Investeringen

In de onderstaande tabel is de eindewerk-inschatting per project weergegeven. De eindewerk-inschatting is de prognose van de totale investeringskosten van een lopend project. De kosten van een project kunnen na verloop van tijd gaan afwijken van het vrijgegeven krediet, inclusief hetgeen is verwerkt aan afromingen en aanvullend krediet.

Lopende projecten

bedragen x € 1.000

  Toegekend krediet t/m rapportageperiode Eindewerkinschatting (EWI) Verschil
  Bruto (A) Netto (B) Bruto (C) Netto (D) Bruto (C-A) Netto (D-B)
Primaire keringen 53.948 15.149 53.926 14.803 -/-22 -/-346
Regionale keringen 33.735 28.247 31.076 26.695 -/-2.659 -/-1.552

 

Projecten met een onder- of overschrijding
De projecten met een afwijking op het krediet van meer dan € 100.000 of meer dan 5% worden aangegeven. Bij het vaststellen van de voortgangsrapportage wordt het krediet aangepast.

bedragen x € 1.000

  Toegekend krediet t/m rapportageperiode Eindewerkinschatting (EWI) Verschil
  Bruto (A) Netto (B) Bruto (C) Netto (D) Bruto (C-A) Netto (D-B)
HWBP Solidariteitsbijdrage 5.700 5.700 6.100 6.100 -/- 400 -/-400
HWBP Dijk en Duinversterking Schiermonnikoog (verkenningsfase) 6.780 1.330 6.180 730 600 600
RK Leeuwarden oost 3.741 3.741 3.541 3.541 200 200
opgave WS: RK Retentiepolders Fryslan 1 1.705 1.136 1.470 936 235 200
opgave WS: RK KRW Boezemkanalen 2.610 310 1.981 355 -/-629 -/-45
RK 2e fase Gebiedsontwikkeling Centrale As 1.174 1.095 1.474 1.395 -/-300 -/-300
RK Wielzicht 1.035 665 836 540 199 125
RK Natuurvriendelijk oevers Boezemmeren 2 2.650 910 2.484 820 166 90

Toelichting op onder- of overschrijding

HWBP Solidariteitsbijdrage 2024(overschrijding van € 400.000

Recent hebben we een actualisatie van de solidariteitsbijdrage 2024 ontvangen, welke is gebaseerd op de vastgestelde programmering 2024-2026. Voor 2024 valt deze € 400.000 hoger uit dan geraamd.

HWBP Dijk en Duinversterking Schiermonnikoog (onderschrijding van € 600.000)

Bij het project verkenningsfase Dijk- en Duinversterking Schiermonnikoog is sprake van een onderschrijding van € 600.000 als gevolg van minder werkzaamheden dan ingeschat bij het opstellen van het Plan van Aanpak. Bij de vaststelling van de VR2 zal conform de werkwijze bij HWBP projecten voorgesteld worden om dit bedrag toe te voegen aan de Bestemmingsreserve HWBP.

RK Leeuwarden Oost (onderschrijding van € 200.000)

Door het werken met een raamovereenkomst voor meerdere deelprojecten met de aannemer, is er sprake van een kostenvoordeel.

Retentiepolders Fryslan 1 (onderschrijding van € 200.000)

De aanbesteding viel positief uit en de risicoreservering niet nodig geweest.

KRW boezemkanalen (overschrijding van € 45.000)

De palenrij bij Juffersgat is niet volgens de vergunningsvoorwaarden geplaats, waarbij de kadastrale lijn met de Provincie is overschreden. Er is overleg of de palenrij kan blijven staan of er een aanpassing nodig is.

2e fase Gebiedsontwikkeling Centrale As (overschrijding van € 300.000)

Dit is een project in samenwerking met de provincie. De raming van het definitief ontwerp valt hoger uit dan eerder geraamd en er is meer meerwerk dan in de voorbereiding is ingeschat.

Wielzicht (onderschrijding van € 125.000)

Door hergebruik van grond en lagere transport kosten als gevolg van het programma Grip op grond is er sprake van een kostenbesparing. 

Natuur vriendelijke oevers Boezemmeren 2 (onderschrijding van € 90.000)

Op basis van de vigerende scope blijft er krediet ruimte over omdat de realisatie voordeliger is dan geraamd.

 

Verstrekkingen

bedragen x € 1.000

  Oorspronkelijke begroting Prognose 2 2024 Verschil
  Bruto (A) Netto (B) Bruto (C) Netto (D) Bruto (A-C) Netto (B-D)
Primaire keringen 34.015 8.815 18.065 9.650  15.950 -/-835
Regionale keringen 9.249 9.249 12.620 11.675 -/-3.371 -/-2.426
Totaal 43.264 18.064 30.685 21.325 12.579 -/-3.261

 

Toelichting op verstrekkingen

Primaire Keringen
Er is sprake van een extra netto verstrekking vanwege de Herziening van de Projectbegroting KLM in het voorjaar van 2024 

Regionale Keringen
De te verwachte extra kredietaanvragen betreft aanvragen van projecten die voor 2023 geraamd waren en worden ook gedekt uit de niet besteden kredieten 2023

Krediet reserve HWBP
In de algemeen bestuur vergadering van 21 december 2021 is besloten een kredietreserve HWBP te vormen. Deze wordt gevoed met restantkrediet bedragen die op basis van de eindewerk-inschatting van HWBP-projecten kunnen vrijvallen. Na goedkeuring van het algemeen bestuur kan (een deel) van de kredietreserve HWBP ingezet worden voor een HWBP-investering, zonder dat dit leidt tot een toename van kapitaalslasten in de meerjaren exploitatiebegroting. Het vormen van deze kredietreserve is een beheersmaatregel om het financiele risico voor de WF projecten af te dekken, en past ook binnen de afspraken die landelijk in het HWBP zijn gemaakt. Conform het besluit wordt het algemeen bestuur middels de reguliere voortgangsrapportage over het verloop van de kredietreserve HWBP geïnformeerd.

Project Datum AB-besluit Bedrag
Standlijn 1e VGR 2024   116.000
mutatie Herziening Projectbegroting Koehool- Lauwersmeer 24-05-2024 -/- 600.000
mutatie Dijk- en Duinversterking Schiermonnikoog 18-07-2024 400.000
mutatie Dijk- en Duinversterking Schiermonnikoog VR2 2024 600.000
Saldo kredietreserve    516.000