Jaarrekening - Overzicht van baten en lasten

De staat van baten en lasten over 2025 op programmaniveau ziet er als volgt uit:

Excel-tabel

Dit zijn verschuivingen van budgetten binnen het mandaat van de organisatie, welke effect hebben op de hoogte van de budgetten per programma. Conform artikel 9 van onze financiële verordening mag het dagelijks bestuur budgetten verschuiven over de programma's heen, met een maximum van € 1,0 miljoen. Zij moet deze verschuivingen achteraf melden aan het algemeen bestuur. De wijzigingen die vallen onder dit artikel, zijn opgenomen in de betreffende kolom "Technische wijzigingen na 2e voortgangsrapportage". 

In onderstaande tabel worden deze mutaties weergegeven. De wijziging van de baten in programma Bestuur en organisatie voor het bedrag van € 1.189.000 bestaan voor € 616.000 uit een presentatieverschuiving (geen feitelijke begrotingswijziging) die verband houdt met de opbrengsten uit leges. Deze baten zijn nu opgenomen onder het overzicht dekkingsmiddelen in de categorie Overige algemene opbrengsten conform de verslaggevingsrichtlijnen. 

Excel-tabel

Excel-tabel

Omschrijving (toelichting)

Toelichting op wat heeft het gekost
De belangrijkste afwijkingen zijn hieronder toegelicht. 

Lasten:
Binnen het programma Waterveiligheid zijn de lasten € 1.009.000 hoger dan geraamd. Dit verschil komt voor € 361.000 tot stand binnen product Aanleg en onderhoud vaarwegen en havens en voor € 539.000 binnen product Eigen plannen. In 2025 is extra onderhoud gepleegd aan de vaarwegen (E en F-profiel) en zijn meer kosten gemaakt in het programmateam van HWBP-projecten. Voor deze meerkosten is een onttrekking uit de bestemmingsreserve gehaald van € 1,021 mln. 
Door verschuiving in de lasten tussen Aanleg en onderhoud - en Beheerinstrumenten waterkeringen ontstaan op deze twee beleidsproducten een over- en onderschrijding van per saldo € 93.000.

Excel-tabel

Omschrijving (toelichting)

Toelichting op wat heeft het gekost
De belangrijkste afwijkingen zijn hieronder toegelicht. 

Baten:
De baten bij programma Watersysteem zijn € 1.767.000 hoger. Deze bestaan onder andere uit:

• Bijdrage van gemeente Noard-East Fryslân voor bagger werkzaamheden in de Aalsumerfeart van € 165.000 en € 240.000 vanuit het Rijk voor kwaliteitsbaggeren Nannewiid (Baggeren van waterlopen en saneren van waterbodems)
• Bijdrage van gemeente Opsterland voor de regiodeal ZO-FR 'Water vasthouden bij droogte' van € 420.000 (Beheer hoeveelheid water)
• Bijdrage voor KRW-maatregelen in het kader van DAW Compagnonsvaarten van € 175.000 en een Provinciale bijdrage voor het Veenweideprogramma van € 200.000 (Eigen plannen)
• Vergoeding van derden voor inzet bemonstering en monitoring van € 276.000 (Monitoring watersystemen)

Daarnaast zijn er nog kleinere afwijkingen binnen diverse beleidsproducten van per saldo € 291.000

Lasten:
De lasten bij programma Watersysteem zijn € 757.000 lager. Op het beleidsproduct Beheer hoeveelheid water is met name deze onderschrijding ontstaan (€ 1.588.000 voordeel). Bij de bepaling van de afrekening van de energiekosten is een besparing van € 611.000 gerealiseerd. Vanwege een dynamisch energiecontract vielen zowel de prijs per kwh als het verbruik gunstig uit. Daarnaast lopen een aantal exploitatieprojecten, ondanks zorgvuldige planning, uit. Door onvoorziene (weers)omstandigheden zijn een aantal onderhoudswerkzaamheden met betrekking tot gemalen niet uitgevoerd, wat een onderschrijding van de lasten van € 764.000 veroorzaakt. 

De hogere lasten ad € 1,47 miljoen op beleidsproduct Baggeren van waterlopen en saneren van waterbodems zijn eerder ook in de voortgangsrapportage gemeld. Hier staat een onttrekking uit de  bestemmingsreserve tegenover van € 1,6 miljoen. Ook zijn er minder personeelskosten gemaakt en juist meer uren doorbelast vanuit Monitoring watersystemen, Plannen van derden en Toezicht waardoor binnen deze producten een kostenbesparing is gerealiseerd van per saldo € 1.030.000.

Binnen het beleidsproduct Aanleg, verbetering en onderhoud watersystemen worden onder andere de kosten verantwoord voor exotenbestrijding en voor de gedragscode soortenbescherming. Op de exotenbestrijding is een overschrijding van € 575.000 ontstaan. De extra inzet was nodig en heeft aantoonbaar geleid tot een sterke afname van de aanwezigheid en overlast van invasieve exoten in de geprioriteerde delen van het beheergebied. Zonder deze extra inspanning neemt de kans op hergroei en verspreiding snel toe en komt de ecologische waterkwaliteit onder druk te staan. Op de gedragscode soortenbescherming is een onderschrijding van € 650.000 ontstaan. De werkelijke kostenstijging blijkt veel beperkter doordat op het laatste moment aanpassingen en een praktische interpretatie van de gedragscode in meer gevallen kon worden volstaan met bestaande, efficiëntere onderhoudsmethoden zoals klepelen. Hierdoor vallen de extra kosten voor de implementatie van de gedragscode substantieel lager uit dan eerder berekend.
 
Daarnaast zijn er nog overige kleine verschillen van per saldo € 178.000 nadelig op diverse beleidsproducten ontstaan. 

Excel-tabel

Omschrijving (toelichting)

Toelichting op wat heeft het gekost
De belangrijkste afwijkingen zijn hieronder toegelicht. 

Baten:
Over 2025 zijn er € 826.000 meer baten gerealiseerd. Het voordeel bestaat hoofdzakelijk uit de energieopbrengsten vanuit zuiveringsinstallaties binnen het product Gezuiverd afvalwater. Deze bestonden uit, energie teruglevering door zonnepanelen, SDE-subsidies vanuit het Rijk en uit een bijstelling overheadskosten 2024 door de energieleverancier. Voorgenoemde categorieën resulteren gezamenlijk in een meeropbrengst van circa € 600.000. Daarnaast is door meer toerekening van uren aan investeringen € 205.000 besparing gerealiseerd. Binnen de overige producten zijn kleinere voordelen van per saldo € 21.000 ontstaan.

Lasten:
Op de totale begrote lasten van € 50,89 miljoen is € 288.000 minder uitgegeven. Dit kent diverse oorzaken. De elektriciteitskosten van rioolgemalen binnen Getransporteerd afvalwater vielen circa € 300.000 lager uit. In 2025 was het verbruik lager dan verwacht. Het onderhoud op de zuiveringsinstallaties is in 2025 € 655.000 hoger geweest dan begroot. Het extra onderhoud zag onder meer toe op het vervangen van influentleidingen en preventief vervangen van voorstuwers.  De nieuwe slibontwateringsinstallatie is in 2025 voor het eerst een volledig jaar in gebruik geweest door Wetterskip Fryslân. Bij het opstellen van de begroting 2025 is binnen Verwerkt slib een best mogelijke inschatting van de verschillende begrotingsonderdelen gemaakt. Voor zowel chemicaliën (€ 205.000) als de toegerekende personele inzet (€ 700.000) zien we dat de realisatie lager is dan vooraf ingeschat. Daarnaast zijn er kleinere positieve besparingen van per saldo € 260.000 ontstaan.

Excel-tabel

Omschrijving (toelichting)

Toelichting op wat heeft het gekost
De belangrijkste afwijkingen zijn hieronder toegelicht. 

Baten:
De baten zijn € 1.367.000 hoger en komen met name binnen het beleidsproduct Dekkingsmiddelen tot stand (voordeel van € 1.132.000). Vanuit het Ministerie van I&M ontvingen we eind oktober bericht dat we voor de kalenderjaren 2023 en 2024 een vergoeding van € 415.000 ontvangen voor het opruimen van zwerfaval en bewustmakingsmaatregelen. Voor 2025 houden we nog aanvullend rekening met een vergoeding van € 200.000.  Daarnaast zijn een aantal activiteiten door de belastingdienst als 'ondernemer' aangemerkt waardoor we een evenredig deel van de btw terug kunnen vorderen. Dit levert een teruggave van € 300.000 op.
Binnen de Ondersteunende beheerproducten (waaronder overhead) zijn de baten € 208.000 hoger dan de actuele begroting. In een aantal gevallen verrichten we diensten voor derden, waaronder de Voorzuivering Workum. Deze vergoeding is € 105.000 hoger uitgevallen. 
Daarnaast waren er meerdere kleinere baten binnen de beleidsproducten van per saldo € 347.000.

Lasten:
De totale lasten binnen programma Bestuur en Organisatie zijn € 453.000 lager. Deze besparing is gerealiseerd in de Ondersteunende beheerproducten en bestaat met name uit lagere uitgaven voor exploitatieprojecten waaronder de Routekaart. Vanwege vertraging in de integrale informatievoorziening en ook bij de inrichting van het onderhoudbeheerssysteem vallen de gemaakte kosten € 1.290.000 lager uit binnen het project Routekaart. Dit leidt ook tot een lagere onttrekking uit de hiervoor aanwezige bestemmingsreserve van € 1.090.000.

Hoewel de totale lasten lager zijn, is er binnen het beleidsproduct Dekkingsmiddelen een overschrijding van € 2.208.000. Dit is met name ontstaan door een aanvullende storting in de voorzieningen voor het (voormalig) personeel en bestuur en overige voorzieningen van € 2,1 miljoen. 
Per saldo zijn er binnen diverse producten nog € 145 000 aan kleine overige verschillen.

Excel-tabel

Omschrijving (toelichting)

Toelichting op wat heeft het gekost
De belangrijkste afwijkingen groter dan € 100.000 worden hieronder toegelicht. 

Baten:
De extra baten binnen het overzicht dekkingsmiddelen zijn gerealiseerd door meer opbrengsten van € 1.327.000 bij belastingen. Deze meevaller komt met name door geen inkomstenderving vanuit oninbaarheid voor een bedrag van € 871.000. Daarnaast is er voor € 102.000 aan meer legesopbrengsten gerealiseerd (overige algemene opbrengsten)
Het saldo van de financieringsfunctie laat zich lastig voorspellen. Afhankelijk van de benodigde liquiditeit en aangeboden rente, wordt gekozen voor korte financiering en juist lang. Over geheel 2025 is vanuit treasury strak gestuurd en per saldo een voordeel op de omslagrente gerealiseerd van afgerond € 1 mln.

Lasten:
In 2025 zijn er minder kosten gemaakt voor heffen, invordering en bezwaar en beroep. In de begroting wordt een percentage van de totale belastingopbrengst hiervoor geraamd. Dit bleek minder nodig te zijn dan ingeschat.

Verschil structurele en incidentele baten en lasten

Voor het bepalen van het structureel evenwicht van de begroting is het van belang om te weten wanneer uitgaven als structureel of als incidenteel worden beschouwd. Omdat het waterschap structurele taken uitvoert, zijn structurele baten en lasten de regel. Incidentele baten en lasten zijn de uitzondering. De uitzonderingen van incidentele baten en lasten nemen we volledig op in het overzicht van incidentele baten en lasten. Zowel in de begroting en de meerjarenraming als in de jaarrekening.

Excel-tabel

Baten:
Programma Watersysteem:
In 2025 is een aanvullende subsidie voor Vispassage ontvangen van € 141.539 Eerder werd nog, conform de beschikking, rekening gehouden met een gedeeltelijke vergoeding. 

Programma Bestuur en Organisatie:
Van het Ministerie van I&M is een vergoeding over 2023 en 2024 ontvangen van € 415.000 voor het opruimen van zwerfaval en bewustmakingsmaatregelen. Deze vergoeding was niet bekend en is als incidentele baat verantwoord. Daarnaast zijn een aantal activiteiten door de belastingdienst als 'ondernemer' aangemerkt, waardoor we een evenredig deel van de btw terug kunnen vorderen. Dit levert een teruggave van ruim € 300.000 op.

Lasten:
Programma Waterveiligheid:
De eenmalige extra kosten van € 451.000 inzake het programmateam HWBP-projecten zorgen voor een incidentele last. Voor deze meerkosten is een onttrekking uit de bestemmingsreserve gehaald.

Programma Bestuur en Organisatie:
Diverse kleine bedragen hebben in 2025 geleid tot een incidentele last van € 20.000 

Excel-tabel