Programma Bestuur en organisatie

Portefeuillehouder(s): Luzette Kroon, Cees Pieter van Burgsteden, Remco van Maurik, Gerben de Boer, Monique Plantinga en Frank Jorna
Organisatie: Opgaven Strategie en Omgeving, Assetmanagement en Bedrijfsvoering

Excel-tabel

Waar zijn we van?

Terug naar navigatie - Programma Bestuur en organisatie - Waar zijn we van?

We zorgen ervoor dat ons bestuur en onze organisatie toegerust zijn op het uitvoeren van de taken, nu en in de toekomst. Daartoe hebben we drie opgaven ingericht, namelijk Strategie & Omgeving, Assetmanagement en Bedrijfsvoering.

Strategie & Omgeving wil bestuur en organisatie toerusten op de maatschappelijke ontwikkelingen die van betekenis zijn voor het waterschapswerk, nu en in de toekomst. Door stil te staan bij de vraag wat mogelijk over enkele jaren de agenda bepaalt, kunnen we ons tijdig én beter voorbereiden op de voor ons relevante ontwikkelingen. We bepalen de lange termijndoelen en richting van de organisatie, in nauwe verbinding met de samenleving. Kernwoorden voor deze opgave zijn: vooruitkijken, vernieuwen, samenwerken en onszelf positioneren als waterautoriteit, die spreekt namens het water.

Assetmanagement staat voor de ontwikkeling van professioneel beheer en onderhoud van onze infrastructuur waarmee we bijdragen aan de strategische (beleids-)doelen van Wetterskip Fryslân. We willen de organisatie ontwikkelen van traditionele beheersorganisatie naar een strategische assetmanagementorganisatie. We willen het mogelijk maken dat we in de toekomst op basis van betrouwbare informatie keuzes kunnen maken, waarbij we kijken naar de prestaties die van onze assets worden verwacht, naar de risico’s die Wetterskip Fryslân loopt bij achterblijvende prestaties en naar de kosten die met onze assets gemoeid zijn. 

Bedrijfsvoering is ondersteunend aan onze primaire opgaven. Streven is de dienstverlening in te richten op de uitdagingen waar we als Wetterskip voor staan en komen te staan. Naast het op niveau houden van de huidige diensten, steken we in 2025 daarom ook tijd en geld in de vernieuwing en verbeteringen van de processen. 

Excel-tabel

Gerealiseerde doelstellingen

Terug naar navigatie - Programma Bestuur en organisatie - Gerealiseerde doelstellingen

We hebben een tussenevaluatie van het vigerende Waterbeheerprogramma (WBP) uitgevoerd en zijn gestart met het opstellen van het nieuwe Waterbeheerprogramma, dat eind 2027 ter goedkeuring wordt voorgelegd aan het algemeen bestuur.  Daarnaast is de Herijking van de BOVI vastgesteld in het algemeen bestuur.

We hebben actief bijgedragen in het opstellen van adviezen inzake Deltaprogramma Zoetwater en Deltaprogramma IJsselmeergebied. Dit is belangrijk voor Wetterskip Fryslân omdat het invloed heeft op hoeveel zoetwater wij in droge perioden beschikbaar hebben en op waterveiligheid.

We hebben de innovatienotitie vastgesteld, waarbij we technologische, sociale en data-innovatie sterker aan elkaar willen verbinden. We hebben in 2025 bijvoorbeeld gewerkt aan Spoordok, Gjin plestik nei ús, het voorspellen van blauwalg, het berekenen van lachgasemissies in RWZI's, fecale verontreiniging in zwemwater en het ontwikkelen van Articial Intelligence agents (digitale medewerker).

We hebben een energievisie opgesteld waarin we onze ambitie voor een betrouwbare, beschikbare en betaalbare energievoorziening hebben verankerd. Deze visie vormt de basis voor verdere uitwerking naar de uitvoering. 

We werken aan een uniforme assetdecompositie, waarmee we vastleggen welke details we over onze assets willen registreren in onze informatiesystemen. Dit draagt bij aan een integrale informatievoorziening en biedt inzicht in de prestaties van onze assets. We verwachten deze decompositie in het derde kwartaal af te ronden.

Na een zorgvuldig traject hebben we een keuze gemaakt voor een nieuw onderhoudsmanagementsysteem, dat inmiddels is gecontracteerd. Ter voorbereiding hebben we al onze onderhoudsprocessen geëvalueerd en aangepast, zodat we straks met een eenduidige werkwijze kunnen werken.

We hebben het sturingsmodel van de organisatie onder de loep genomen en eind 2025 de nieuwe organisatiestructuur vorm gegeven, inclusief de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking. De nieuwe structuur draagt bij om de sturing en samenwerking verder te versterken.

Ook hebben we publiekslezingen georganiseerd over de toekomst van waterbeheer. Hiermee geven we invulling aan onze rol als waterautoriteit en betrekken we de samenleving actief bij de uitdagingen van morgen. Ook hebben we een Wettertop georganiseerd voor Friese bestuurders met een verkiezingsdebat.

De aandacht vanuit de media voor ons werk is er. We hebben meer dan 150 persvragen beantwoord.

Tot slot hebben we een nieuwe arbeidsmarktcampagne ontwikkeld, waarmee we ons als aantrekkelijke werkgever positioneren en gericht inspelen op de uitdagingen op de arbeidsmarkt.

In onderstaande tabel is de realisatie van de maatregelen aangegeven. Iedere beleidsmaatregel wordt afzonderlijk toegelicht.

 

Excel-tabel

Strategie en omgeving

Wat wilden we bereiken?

Terug naar navigatie - Strategie en omgeving - Wat wilden we bereiken?

Klimaatbestendig worden

Terug naar navigatie - Strategie en omgeving - Wat wilden we bereiken? - Klimaatbestendig worden

We hebben in samenwerking met de provincie de Blauwe Omgevingsvisie (BOvi) ‘Fryslân Klimaatbestendig 2050+’ opgesteld.  De kaders van het Rijk over de sturende rol van water en bodem in de ruimtelijke ordening, zijn hierin vertaald naar Fryslân.

We gaan de komende jaren de BOvi concreter vertalen door deze te implementeren in ons beleid en in onze instrumenten. Aan het algemeen bestuur is beloofd om een BOvi-uitvoeringsprogramma te maken en dat te integreren in het Waterbeheerprogramma (WBP). 

We zullen de BOvi ook inbrengen in processen van andere partijen die plannen maken voor de ruimtelijke ordening. We hebben de BOvi gebruikt als input bij de totstandkoming van het Fries Programma Landelijk Gebied (FPLG) en brengen deze in bij actualisering van de Provinciale Omgevingsvisie (POvi). 

We bepalen in hoeverre een herijking van de BOvi opportuun is, bijvoorbeeld gezien klimaatscenario's. De BOvi geeft met name een visie op het thema "voldoende". We zullen deze visie op een later moment kunnen verbreden met "veilig" en "schoon" met een visie op waterkerende landschappen en een visie op de waterketen. 

Wat hebben we daar voor gedaan?

Klimaatneutraal worden

Terug naar navigatie - Strategie en omgeving - Wat wilden we bereiken? - Klimaatneutraal worden

We passen ons niet alleen aan op de gevolgen van klimaatverandering, we streven er ook naar om onze eigen impact op klimaatverandering te verkleinen. Hiertoe hebben we een klimaatprogramma opgesteld, waarmee we energieneutraal, klimaatneutraal en circulair willen worden. 

We streven naar verduurzaming, terwijl we ook moeten waarborgen dat onze energievoorziening betrouwbaar, beschikbaar en betaalbaar blijft. Ons werk vraagt veel energie. Energie is een strategisch onderwerp geworden voor ons als waterschap. We hebben te maken met netcongestie en de transportkosten stijgen door de grootscheepse uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet. Ook vanwege andere ontwikkelingen is de energieprijs de afgelopen jaren lastig voorspelbaar gebleken. Om grip te krijgen op de uitdagingen op dit terrein stellen we een energievisie op.   

Het rapporteren over onze impact op mens en milieu, waaronder op het klimaat, wordt steeds belangrijker. Er is een toename van wet- en regelgeving die het organisaties verplicht om hierover transparant te zijn. Ook is er een groeiende druk vanuit publiek, banken en stakeholders om opener te zijn over de duurzaamheid van de activiteiten. 

Wat hebben we daar voor gedaan?

Verbeteren biodiversiteit ten behoeve van onze opgaven

Terug naar navigatie - Strategie en omgeving - Wat wilden we bereiken? - Verbeteren biodiversiteit ten behoeve van onze opgaven

We maken gebruik van ecosysteemdiensten die afhankelijk zijn van biodiversiteit. De natuur werkt voor ons. Planten zuiveren het water, houden oevers en dijken stevig en concurreren met exoten en blauwalgen. Daarmee verminderen of voorkomen ze overlast door bijvoorbeeld giftige stoffen, oeverafkalving, overmatige baggervorming, Amerikaanse rivierkreeften en grote waternavel. We laten in fysieke opgaven Waterveiligheid, Watersysteem en Waterketen zien welke maatregelen wij op het gebied van biodiversiteit nemen. 

  • In de opgave Watersysteem bestrijden we exoten en verbeteren en beschermen we de kwaliteit van het oppervlaktewater
  • In de opgave Waterveiligheid voorkomen we schade die dieren als bevers, dassen, invasieve rivierkreeften en muskusratten kunnen toebrengen aan keringen
  • In de opgave Waterketen zal extra aandacht besteed worden aan het verbeteren van het onderhoud op onze eigen terreinen bij rwzi's door Grienskip.

Daarnaast moeten we voldoen aan wettelijke verplichtingen zoals de Kaderrichtlijn Water, beschermde soorten (Omgevingswet) en Europese Unielijst invasieve exoten. Aandacht voor biodiversiteit is daarmee onderdeel van ons reguliere werk, het draagt bij aan een effectief waterbeheer. Voor het oplossen van onze opgaven nemen we natuurlijke oplossingen mee in de afweging. We kijken dus breder dan alleen naar technische oplossingen. Biodiversiteit is een indicator voor een goede ecosysteemtoestand.

Wat hebben we daar voor gedaan?

Innovatief zijn

Terug naar navigatie - Strategie en omgeving - Wat wilden we bereiken? - Innovatief zijn

Innovatie zien we als wezenlijk onderdeel van het waterschapswerk. Vanuit onze rol als waterautoriteit maken we verbinding met onderwijsinstellingen, bedrijfsleven en de maatschappij om met nieuwe kennis en inzichten de wateropgaven aan te kunnen. Zo werken we onder andere samen met Wetsus en Centre of Expertise Water Technology (CEW) en innoveren we met andere waterschappen via het Waterschapshuis en de STOWA.

We ontwikkelen in 2025 een voorstel om ons innovatieprogramma verder te ontwikkelen langs drie lijnen: technologisch, data/digitaal en sociaal. We zorgen voor meer regie in ons innovatieprogramma. We vergroten de zichtbaarheid door te laten zien aan welke innovaties we werken. 

Wat hebben we daar voor gedaan?

Versterken verbinding met de samenleving

Terug naar navigatie - Strategie en omgeving - Wat wilden we bereiken? - Versterken verbinding met de samenleving

We willen de verbinding met de samenleving versterken om effectiever, transparanter en in nauwe samenwerking met de gemeenschap te opereren.  Zo komen we tot betere besluitvorming en kunnen we profiteren van kennis in de samenleving.  Ook zal zo het draagvlak voor beslissingen kunnen vergroten, waardoor implementatie van beleid en projecten soepeler verlopen. 

Door gebiedsgericht werken, samenwerking als één overheid en participatie in te zetten, zullen we als waterschap effectiever, responsiever en meer in lijn met de behoeften en verwachtingen van de samenleving opereren. Dit leidt tot een sterkere relatie met de gemeenschap die we dienen.

We hebben inmiddels gebiedsteams paraat  waarmee we per gebied een aanspreekpunt hebben op operationeel, management en bestuurlijk niveau. We hebben zo ook zicht op de issues en gebiedsprocessen die er per gebied spelen. Wij zoeken de mogelijkheden op om in gebiedsprocessen onze wateropgaven in te brengen.

Wat hebben we daar voor gedaan?

Positioneren als waterautoriteit

Terug naar navigatie - Strategie en omgeving - Wat wilden we bereiken? - Positioneren als waterautoriteit

Nog meer dan voorheen is ‘spreken namens water’ van belang. Om water en bodem daadwerkelijk sturend te laten zijn, om de BOvi echt te laten doorwerken, zullen we op meer plekken en manieren dan voorheen het belang van water zichtbaar moeten maken. En naast spreken namens water wordt ook meedenken namens water belangrijker: we zullen meer aan de voorkant met andere overheden en maatschappelijke partijen moeten meedenken om te ontwerpen/vorm te geven hoe de ruimtelijke ordening eruit moet zien. Hierin willen wij ons positioneren als de waterautoriteit, toonaangevend bij het ontwerp van het grote watersysteem en leidend bij de realisatie daarvan.

Wat hebben we daar voor gedaan?

Assetmanagement

Wat wilden we bereiken?

Terug naar navigatie - Assetmanagement - Wat wilden we bereiken?

Transitie van traditionele beheerorganisatie naar assetmanagementorganisatie

Terug naar navigatie - Assetmanagement - Wat wilden we bereiken? - Transitie van traditionele beheerorganisatie naar assetmanagementorganisatie

We willen zoals is beschreven in ons Strategisch Assetmanagementplan (SAMP) groeien van een traditionele, reactieve beheerorganisatie naar een volwassen assetmanagementorganisatie. Doel is om voor onze assets zo optimaal mogelijke keuzes te maken op basis van kosten, prestaties en risico's. Hierbij willen we verder vooruitkijken en rekening houden met ontwikkeling die op ons afkomen. 
Deze transitie is van invloed op de manier waarop we werken en heeft directe impact op werkprocessen, organisatiecultuur en het vastleggen en inzetten van data.  

Wat hebben we daar voor gedaan?

Komen tot een integraal informatiemanagement

Terug naar navigatie - Assetmanagement - Wat wilden we bereiken? - Komen tot een integraal informatiemanagement

Informatievoorziening rondom assets is belangrijk voor het maken van gefundeerde keuzes als het gaat om prestaties, kosten en risico's van assets. Dit vraagt om datagedreven werkprocessen en werkwijzen. 
Omdat we worden geconfronteerd met steeds meer wetgeving en verplichtingen rondom ons informatielandschap, is de afgelopen jaren in kaart gebracht voor welke opgaven we staan. Op deze 'Routekaart Informatievoorziening (IV)' zijn verschillende doelstellingen en projecten benoemd.  De ontwikkeling die wij doormaken om duurzaam datagedreven te kunnen werken  sluit aan bij de bestuurlijke visie op digitale transformatie, zoals gepubliceerd in 'De Vaarkaart - Unie van Waterschappen'.
De komende jaren werken we aan de continuïteit van de informatievoorziening en nemen we afscheid van verouderde systemen en infrastructuur met een aflopende levensduur. We leggen daarmee de basis om assetmanagement verder te ontwikkelen.

Wat hebben we daar voor gedaan?

Bedrijfsvoering

Wat wilden we bereiken?

Terug naar navigatie - Bedrijfsvoering - Wat wilden we bereiken?

Beheersbaar en voorspelbaar zijn

Terug naar navigatie - Bedrijfsvoering - Wat wilden we bereiken? - Beheersbaar en voorspelbaar zijn

Een beheersbare en voorspelbare ICT-omgeving is essentieel omdat hieraan intern en extern steeds hogere eisen worden gesteld. Om de toenemende afhankelijkheid en complexiteit van de informatievoorziening het hoofd te bieden werken we volgens een architectuurbenadering. Het helpt ons om een beheersbare, voorspelbare en veilige informatievoorziening op te bouwen die voldoen aan onze eisen.

Wat hebben we daar voor gedaan?

Verslimmen en innoveren

Terug naar navigatie - Bedrijfsvoering - Wat wilden we bereiken? - Verslimmen en innoveren

We willen vanuit het programma Digitale Transformatie (DT) een bijdrage leveren aan het tot stand brengen van concrete innovatieve projecten en een innovatieve mindset, die bijdraagt aan vernieuwing en verbetering van werkprocessen.

Wat hebben we daar voor gedaan?

Vervangen en vereenvoudigen van verouderde Informatievoorziening

Terug naar navigatie - Bedrijfsvoering - Wat wilden we bereiken? - Vervangen en vereenvoudigen van verouderde Informatievoorziening

Delen van de technische infrastructuur zijn vernieuwd en opgeschoond. Verouderde apparatuur is verwijderd en vervangen door moderne en stabielere voorzieningen. Dit verbetert de beschikbaarheid en veiligheid van de ICT-omgeving. De verdere versterking van de back-up- en herstelvoorzieningen loopt door in 2026.

Wat hebben we daar voor gedaan?

Een toekomstbestendig en financieel gezond waterschap zijn

Terug naar navigatie - Bedrijfsvoering - Wat wilden we bereiken? - Een toekomstbestendig en financieel gezond waterschap zijn

Het zijn van een toekomstbestendig en financieel gezond waterschap is een belangrijke ambitie in ons coalitieakkoord. De dynamiek van ontwikkelingen in onze omgeving verandert. Het is belangrijk hierop zo goed mogelijk in te spelen en ons hierop aan te passen. In de Perspectiefnota hebben we de bekende effecten van onzekerheden en risico's zo goed mogelijk vertaald in het effect op de budgetten. 

Wat hebben we daar voor gedaan?

Een aantrekkelijke werkgever zijn met competente medewerkers

Terug naar navigatie - Bedrijfsvoering - Wat wilden we bereiken? - Een aantrekkelijke werkgever zijn met competente medewerkers

De huidige medewerkers zijn onze ambassadeurs. Als zij tevreden zijn over hun rol en hun werkgever, staat de deur voor nieuw personeel al open. Voor het huidige personeel willen we goed werkgeverschap blijven vervullen. Voor aankomende medewerkers zijn we aantrekkelijk, dat willen we zo houden. 

Wat hebben we daar voor gedaan?

We zijn een datagedreven organisatie

Terug naar navigatie - Bedrijfsvoering - Wat wilden we bereiken? - We zijn een datagedreven organisatie

We willen meer inzicht verkrijgen door data te combineren en te analyseren. Onze organisatie hanteert een datagedreven werkwijze, waarbij we onze medewerkers het vertrouwen en de middelen geven om te experimenteren. Zo kunnen technologie effectief inzetten voor gerichte verbeteringen.

Wat hebben we daar voor gedaan?

Zorgen voor een duurzame werkomgeving

Terug naar navigatie - Bedrijfsvoering - Wat wilden we bereiken? - Zorgen voor een duurzame werkomgeving

We houden onze assets op peil. Het gaat daarbij om de instandhouding en het gebruik. Ten aanzien van huisvesting onderscheiden we technische gebouwen, zoals op de rwzi's, en overige gebouwen. Overige gebouwen zijn ons hoofdkantoor, de werkplaatsen, het bezoekerscentrum bij het Woudagemaal en een aantal (verhuurde) woningen.

Wat hebben we daar voor gedaan?

Wat heeft het gekost?

Terug naar navigatie - Programma Bestuur en organisatie - Wat heeft het gekost?

De toelichting op deze cijfers staat bij het onderdeel jaarrekening, overzicht van baten en lasten.

bedragen x € 1.000
Staat van baten en lasten Bestuur en organisatie Jaarrekening 2025 Actuele begroting 2025 Oorspronkelijke begroting 2025
Baten 7.859 6.492 7.220
Lasten -57.021 -57.474 -53.573
Totaal baten en lasten -49.161 -50.982 -46.354
Mutaties reserves
Algemene reserve 1.876 2.339 2.339
Bestemmingsreserves 218 1.308 -0
Totaal mutaties reserves 2.094 3.647 2.339
Totaal resultaat programma -47.067 -47.335 -44.015

Investeringen 2025

Terug naar navigatie - Programma Bestuur en organisatie - Investeringen 2025

Excel-tabel

bedragen x € 1.000
Programma Bestuur en organisatie Begroot krediet 2025 Verstrekkingen 2025 Verschil
Bruto Netto Bruto Netto Bruto Netto
Emissieloos, energieneutraal en duurzaam 5.000 5.000 3.990 1.810 1.010 3.190
Klimaatadaptatiepad 500 500 500 500 0 0
Klimaatadaptatiepad GLB-NSP 500 500 0 0 500 500
Vervanging hard- en software 410 410 457 457 -47 -47
Laboratorium apparatuur 216 216 216 216 0 0
Vervanging materieel, voertuigen en overig 1.037 1.037 1.037 1.037 0 0
Eindtotaal 7.663 7.663 6.200 4.020 1.463 3.643

Omschrijving (toelichting)

Toelichting op investeringen
Op het begrote krediet voor Emissieloos, energieneutraal en duurzaam investeren, is afgerond € 4 miljoen bruto en € 2 miljoen netto verstrekt. De voorbereiding van projecten die hieronder vallen kosten meer tijd dan de reguliere investeringsprojecten van Wetterskip Fryslân, omdat we zoveel mogelijk gebruik willen maken van innovaties. De niet gebruikte investeringsruimte 2025 van € 3 miljoen wordt doorgeschoven naar 2026. Datzelfde geld voor de resterende ruimte voor het Klimaatadaptatiepad.